Dikilitaş (Obelisk/ Beştaş)

İznik’in yaklaşık 5,5 km kuzeybatısında, günümüzde ağaçlık bir bölgede tarım alanları içinde yer alan bu mezar anıtı halk arasında “Beştaş”, “Dikilitaş” veya “Nişantaşı” olarak bilinmektedir. Bilimsel araştırmalar, anıtın Roma İmparatorluk Dönemi’nde, Nikaia’dan (İznik) Nikomedia’ya (İzmit) giden yol üzerinde inşa edildiğini göstermektedir.

Anadolu’da ünik (benzeri olmayan) dikme anıt mezarlardan biri olan Obelisk, toplam 12 metre yüksekliğindedir. Üç basamaklı bir podyum üzerine oturtulmuş yapının kaidesi 2 metre genişliğinde ve 3 metre yüksekliğindedir. Kaidenin üzerinde, 46 cm yüksekliğinde palmet motifli akroterlerle (çatı süslemesi) süslenmiş bir korniş bloğu yer almakta; bunun üzerine, birbirine metal kamalarla sabitlenmiş beş adet üçgen piramidal mermer blok yükselmektedir. En üst bloğun üzerinde yer alan boşluklardan, bu bloğun üzerine altıncı bir taş ya da farklı bir yapı unsurunun daha eklenmiş olabileceği düşünülmektedir.

Anıtın batı cephesindeki geniş taşın üzerinde yer alan Yunanca yazıtta şu ifadeler yer alır: Γ. Κάσσιος Φιλίσκος, Γ. Κασσίου Ἀσκληπιοδότου υἱός, ζήσας ἔτη πγʹ (Türkçesi: Gaius Cassius Asclepiodotos’un oğlu, 83 yıl yaşamış Gaius Cassius Philiscos burada yatmaktadır.)

Bu yazıt, baba-oğul ilişkisi ile mezar sahibinin kimliğine dair bilgi vermektedir. Cassius ailesi, Nikaia’da önemli bir aile olup, kent surları ve kapılarının yapımına katkı sağladıkları çeşitli yazıtlardan bilinmektedir.